Талабалик йилларим шаҳардаги маҳаллалардан бирида ҳовли уйда тўрт киши ижарада турардик. Уй эгаси Азиза онамиз (қаҳрамонлар номи ўзгартирилди –Х.М.) барчамизга оналарча меҳрибонлик  қилар эдилар. Хонадон аҳли маҳалланинг нарироғидаги бошқа ҳовлиларида яшашар, биз турган ҳовли бўш бўлганлиги боис, ижарага беришганди. Азиза она деярли ҳар куни биздан хабар олардилар. Ҳол-аҳвол сўрашиб, ўқишларимиз билан  қизиқардилар.

Ижара ҳақини сўраш одатлари йўқ эди. Ўзимиз пулни йиғиб берган чоқда ҳам ўша вақтдаги нарх-навонинг деярли ярмисини олишга рози бўлардилар. Маҳалладаги қўшниларнинг  меҳр-оқибатлилигини  сўз билан ифодалаш қийин. Ғоят меҳрибон, инсондўст кишилар яшардилар, бу маҳаллада.

Азиза онанинг уйли-жойли катта қизлари Роҳатхон опамиз ҳам шу маҳаллада, бир неча уй нарироқда турарди. Меҳрибонликда онасидан қолишмайдиган бу аёл дарсга кетган пайтларимизда келиб ҳовлини супуриб-саришталашни одат қилганди. Биз бундан хижолат чекардик. Ўзимиз ҳовли-ю хоналарни тоза-ю озода тутишга қанчалик уринмайлик, барибир, бу ишнинг уддасидан чиқолмасдик. У киши келиб кетгач, ҳовли ва хоналар ўзгача ҳусн-тароват касб этарди.

Дам олиш кунларида қишлоққа, уйимизга келиб кетардик. Қишлоқдан ижара уйимизга шерикларимдан олдин қайтган кунларнинг бирида ажойиб манзаранинг гувоҳи бўлгандим. Ҳовли саранжом-саришта қилинган, ошхонадаги идиш-товоқлар тоза-ю озода қилиб ювилганди. Дераза пардалари, дастурхону сочиқлар ҳам ювилганлигини кўрдим. Сиртқи хонадаги шкаф тозаланиб, ундаги жиҳозлар тартибли равишда тахлаб қўйилганди. Шкаф ортидаги биз ювишдан эриниб, қачонлардир ташлаб юборган пайпоқларимизгача ювилиб, ҳовлидаги симга осилганини кўрдим.

Дарҳол хаёлимга келди. Роҳатхон опамнинг ишлари бу. Тиниб-тинчимас, тозалик ва поклик шайдоси бўлган бу аёл биз йўқлигимиздан фойдаланиб, ўз билганларини қилган экан. Ўша пайтларда фақатгина онажоним ва опаларимда мужассам бўлган қайноқ меҳрни бошқа аёлларда ҳам учратгандим. Яратганнинг аёл зотига чексиз меҳр-муҳаббат ато этганлигини илк бор ҳис қилгандим. Ўшандан буён барча аёллар менинг назаримда поклик ва нафосат рамзи бўлиб қолган.

Хайрулло Мирзоназар,

Жайҳун ноҳияси.