Ҳар йили турли байрамлару қутлуғ саналар арафасида бозорларимизда нархларнинг дакка уриши гувоҳи бўламиз. Айниқса, қутлуғ Рамазон ойи ва ҳайит байрами арафасида бу ҳолат яққол сезилади…

«Нега шундай?»- деган саволга жавоб излаб, бозор кезамиз. Нарх-наво қимматлиги кундалик истеъмолдаги маҳсулотларга таъсир этганлигини мушоҳада қиламиз.

- Доллар курсидан хабарингиз йўқми, дейман,-дейди сотувчилардан бири.

- Бор, -жавоб бераман мен,- икки ой давомида 6,50-6,54 орасида гоҳ пасайиб, гоҳ кўтарилиб  турибди. Аммо сиз сотаётган маҳсулотларнинг долларга нима алоқаси бор?

- …

Чинданам шундай эмасми? Сабил қолсин, ўша долларнинг таъсири  бўлса, хориждан келтирилаётган молларга таъсир кўрсатиши керак-ку, ахир. Ўз мамлакатимизда етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига долларнинг нима алоқаси бор? Минг афсуски, сабзи, карам, картошка каби маҳсулотлар бир-икки ой бурун қайси нархда сотилган бўлса, ҳозирги ўзимиздаги пишиқчилик – меваю сабзавот, полиз экинларининг пишиб етилган даврида ҳам ўша нархда сотилмоқда. Оддий кўкатни айтмайсизми? Эҳтимол, кўкатнинг ҳам «кўк»ига алоқаси бўлса?

Бозорларимиз, умуман, жамиятимизда кузатилаётган яна бир нохуш ҳолат бу – ёлғон. Ҳа, ҳар қадамда ёлғон гапиришимиз.

- Бор-йўғи 10-20 дирам қўйганман, ўлай агар ёлғон гапирсам, -дейди раста ортидаги сотувчи. Ҳолбуки, у сотаётган молига камида 2 сомоний қўйгани аниқ.

Килосини 20-25 сомонийга пуллаётган сотувчи эса, анжир устига бор-йўғи 50 дирам, 1 сомоний қўйганлигини иддао қилиб, бир дирам ҳам арзон қилолмаслигини айтади. Ҳолбуки, жанубий ноҳиялардаги дўстларимиз анжирни кўтарасига 5 сомонийдан бериб юбораётганликларини айтишди. Ўйланиб қоласан киши. Бир килоси устига 20 сомоний қўйиб, катта даромад кўраётган савдогар ҳамшаҳримизни ёлғон гапиришга нима мажбур қилаяпти экан? Харидор ундан неча пулга олганлигини сўраётгани ҳам, олган нархингни айтасан, деб қистаётгани ҳам йўқ-ку!

Халқимиз ёлғон бор жойда барака бўлмайди, дейди. Рост. Бу диний китобларда ҳам эслатилган. Ва ҳатто, Пайғамбаримиз (с.а.в.) ҳадисларида  ёлғончининг жаннатга кирмаслиги башорат қилинган.

Минг афсуски, ёлғон гапириш, арзимас нарса учун ёлғон қасам ичиш жамиятимизда оддий ҳолга айланиб бормоқда. Ҳали она сути оғзидан кетмаган болакайнинг Аллоҳ номи билан қасам ичиб, ўзи тўқиган ёлғонларга шерикларини  ишонтирмоқчи бўлаётганлигига, эҳтимол, Сиз ҳам кўп бор гувоҳ бўлгандирсиз? Бу каби қасам ичишу ёлғонларни болакайлар бизу сиз - катталардан ўрганмаяптими?

Ҳа, энди ўрмон бўрисиз бўлмайди. Юқорида тавсифи келтирилган инсофини ютиб юборган бўрисимон кишилар қаторида имонли, инсофли савдогарларимиз ҳам бор. Элимиз дастурхонини арзон маҳсулотлар билан тўлдираётган, элим, юртим, ватаним, деган жўмард юртдошларимиз ҳали ҳам жуда кўпчиликни ташкил этишини ўйлаб, кўнглинг тоғ қадар юксалади. Қўл остидагилари ойлик маошларига яна бир ҳисса маблағ қўшиб бераётган раҳбарлар борлигини кўрганингда, қўлингни кўксингга қўйиб, шукроналар айта бошлайсан. 

Ҳар йили Рамазон ойи арафасида республика Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон Жаноби олийлари, Душанбе шаҳар раиси Маҳмадсаид Убайдуллоев дастуру ҳидоятлари билан ой давомида мамлакат бўйлаб бир қатор саховатмандлик-инсонпарварлик акциялари ўтказилиб, теварак-атрофдаги бозорларда  нарх-наволар маълум тизимга солинаётганлиги кузатилади. Айниқса, саховатманд кишилар томонидан аҳолининг эҳтиёжманд қатламлари-ю, етим-есирларга турли кўринишдаги ёрдамлар улашилаётганини кўриб, кўнглингга илиқлик югуради. Юрт раҳбарларига раҳматлар айтасан ва бошингда ҳикматли байт чарх уради:

Кимки, шод этмиш етиму хастани,

Гўё очмиш биҳишти дарбастани…

Абдулло Саидов,

«Халқ овози».