ёхуд анъанавий саволлар ва жавоблар ҳақида

Омадни қаранг: Тожикистон Миллий банки матбуот анжуманида қатнашиш икки йилдан бери қаторасига каминанинг чекига тушяпти. Давлатнинг пул ва қарз сиёсати, банклар фаолиятига доир атамалар шу сабаб, анча танишу тушунарли бўлиб қолган. Чунончи, тадбирда иштирок этишаётган ҳамкасблар, уларнинг қай биридан қандай савол кутиш мумкинлиги, ҳатто кимга биринчи сўз навбати берилиши, охирги чиқиш кимга насиб этиши ҳам.

Ана, «ИТАР-ТАСС»нинг мухбири. У албатта, мамлакатимиздаги олтин жамғармаси билан қизиқса керак. Ўтган йил биринчи ярмидаги матбуот конференцияси қаҳрамони – «Садои Душанбе» радиоси мухбири эса негадир кўринмасди.  Унинг якуний саволи: «Пул қўлнинг кирими ё мўъжиза?»  олдинги сафар газетамизда мақола сарлавҳаси (№ 31, 31 июл) сифатида танланган эди.

Анжуманнинг бошланишига ҳали вақт бор. Ҳамманинг нигоҳи Миллий банк фаолияти ёзма ҳисоботига қадалган:

*Мамлакат ички ялпи маҳсулоти ҳажми – 45,6 миллиард сомоний, 2013 йилга нисбатан 6,7 фоиз кўпроқ.

*Пулнинг қурбсизланиши 7,4 фоизга тенг бўлиб, олдинги йилга қараганда 3,7 фоизга ошди. Бунда озиқ-овқат маҳсулотлари қимматлашувининг 9,7 ва пулли хизматнинг 2,9 ҳамда бошқа молларнинг 6,5 фоизлик улуши бор.

*Миллий пулнинг АҚШ долларига нисбатан расмий қурби йил бошидан охиригача 11,2 фоиз миқдорида ўзгариб, 4,77 дан 5,30 сомонийга тенг бўлди...

...Микрофон ишга туширилди. Матбуот анжумани бошланди. Рақамлар, фактлар, далиллар:

*Ташқи савдо айланмаси 5,3 миллиард АҚШ долларини ташкил этди. Жумладан, импорт 4,3 миллиард, экспорт эса 977,4 миллион АҚШ долларига етди.

*Қарз бериш ташкилотлари сони 138 та бўлди.

*Берилган умумий қарзлар ҳажми – 12 миллиард сомоний…

Орадан ярим соат ўтиб-ўтмай, анжуманнинг иккинчи қисми – савол-жавобларга навбат етди.

Кутилганидек, биринчи савол учун «ИТАР-ТАСС» мухбири анъанавий тарзда қўл кўтарди. Ва одат бўйича матбуот котиби сўровлар арқони учини унга узатди.

-Ҳар қачонгидек, менинг анъанавий саволим бор,- деди хорижий мухбир,- йиллик олтин захираси қанчани ташкил этди, қайси давлатларда сақланяпти…

Бир саволда уч саволча ва бари эгизак.

Ўзимизнинг оммавий ахборот воситалари вакилларини қизиқтирган масалалар жуда жўн ва ҳатто, айримлари берган саволлардан одам ўзини ноқулай сезади. Баъзи мухбирларимиз савияси жуда саёзлигидан ўнғайсизланасан, киши.

-Миллий банк томонидан ишбилармонларга қанча қарз берилди?

-Биз қарз бермаймиз, ваколатимиз бошқа,- Миллий банк раиси А. Шириновнинг бу эслатмаси кор қилмай, яна бошқаси куракда турмайдиган саволни узатади:

-Доллар сомонийнинг белини синдираётганига сабаб, нақд ҳолдаги хорижий пулларни ташқарига чиқариб кетиш, дейишади. Айтинг-чи, ўтган йил қанча миқдордаги чет эл валютаси республикадан чиқариб кетилган?

-Биринчидан, миллий пулимиз белини ҳеч ким синдиролмайди,- жавоб беришга мажбур бўлади раис,- кейинига пулнинг ғайриқонуний йўл билан четга чиқарилиши олдини биз эмас, тегишли органлар олиши керак.

Залда ўтирганлар сийраклашиб қолган бир маҳал сўз навбати эски таниш, «Садои Душанбе» мухбирига берилди.

-Марҳамат қилиб, айтинг-чи, пул қўлнинг кирими ё мўъжиза?

Ана, холос. Олти ой бурунги савол яна такрорланди.

Анъанавий савол билан бошланган учрашув худди шундай ниҳоясига етиши кутилмаган ҳодиса эди.

Анъанавий жавобни қайта тинглашга бардош етмай, секин қўзғалдим. Сценарий асосида ўтадиган учрашув, давра суҳбати ва матбуот анжуманларига тоб йўқ.

Ҳ. Эрбобоев,

«Халқ овози».